۴ دی در تاریخ
رویدادهای تاریخی، زادروزها و درگذشتهای ۴ دی در طول تاریخ، از ایران و جهان. امسال این روز ۲۵ دسامبر ۲۰۲۶ است.
مناسبتهای این روز در ۱۴۰۵
- ملی
- مذهبی
- مذهبی
- کشورها
چهرههای نامداری که در ۴ دی به دنیا آمدند
- آیزاک نیوتن ۱۰۲۱
- جاستین ترودو ۱۳۵۰
- آدام میتسکیهویچ ۱۱۷۷
- هامفری بوگارت ۱۲۷۸
- آتال بیهاری واجپایی ۱۳۰۳
- احمد بن بله ۱۲۹۵
- کاترین آراگون ۸۶۴
- نواز شریف ۱۳۲۸
- رودکی ۲۳۷
- آنی لنکس ۱۳۳۳
- یولیا سویریدنکو ۱۳۶۴
- آرمین ون بورن ۱۳۵۵
رویدادها (۱۳)
- ۶۵۰ (۷۵۵ سال پیش) قوبیلای خان نام امپراتوری خود را «یوان» گذاشت که رسماً آغاز سلسله یوان در مغولستان و چین را رقم زد.
- ۸۷۶ (۵۲۹ سال پیش) واسکو دا گاما از رود گریت فیش در جنوبیترین نقطه آفریقا گذشت؛ جایی که بارتولومئو دیاس پیشتر از آنجا به پرتغال بازگشته بود.
- ۱۱۰۳ (۳۰۲ سال پیش) یوهان سباستین باخ نخستین اجرای «ستوده باد ای عیسی مسیح»، BWV ۹۱، را در لایپزیگ رهبری کرد که بر پایه سرود کریسمس ۱۵۲۴ لوتر است.
- ۱۱۳۷ (۲۶۸ سال پیش) یوهان گئورگ پالیتش دنبالهدار هالی را رصد کرد و پیشبینی ادموند هالی درباره گذر آن را تأیید کرد. این نخستین گذر دنبالهداری بود که پیشاپیش پیشبینی شده بود.
- ۱۲۴۹ (۱۵۶ سال پیش) «سیگفرید ایدیل» اثر واگنر برای نخستین بار اجرا شد.
- ۱۳۳۱ (۷۴ سال پیش) سقوط هواپیمای مسافربری دیسی-۳ شرکت هواپیمایی ایران
- ۱۳۵۰ (۵۵ سال پیش) آتشسوزی در هتل داییونگگاک در سئول، کره جنوبی، ۱۶۴ نفر را کشت.
- ۱۳۷۰ (۳۵ سال پیش) میخائیل گورباچف از ریاستجمهوری اتحاد جماهیر شوروی استعفا داد (خود اتحاد روز بعد منحل شد). همهپرسی اوکراین نهایی شد و اوکراین رسماً از اتحاد جماهیر شوروی خارج شد.
- ۱۳۸۷ (۱۸ سال پیش) ارتش مقاومت خداوند، گروهی شورشی اوگاندایی، مجموعهای از حملات علیه غیرنظامیان را در جمهوری دموکراتیک کنگو آغاز کرد و بیش از ۴۰۰ نفر را قتلعام کرد.
- ۱۳۹۷ (۸ سال پیش) واژگونی اتوبوس دانشجویان واحد علوم تحقیقات دانشگاه آزاد تهران
- ۱۳۹۸ (۷ سال پیش) حادثه ۴ دی ۱۳۹۸ فروند میگ-۲۹ آجا
- ۱۳۹۸ (۷ سال پیش) تایفون فانفون در فیلیپین ۲۰ کشته بر جا گذاشت و هزاران نفر را بیخانمان کرد.
- ۱۴۰۰ (۵ سال پیش) تلسکوپ فضایی جیمز وب پرتاب شد.
زادروزها (۸۷)
- ۲۳۷ (۱۱۶۸ سال پیش) رودکی، شاعر
- ۸۶۴ (۵۴۱ سال پیش) کاترین آراگون، نخستین همسر هنری هشتم و مادر ماری یکم
- ۱۰۲۱ (۳۸۴ سال پیش) آیزاک نیوتن، ریاضیدان و فیزیکدان انگلیسی (۱۷۲۷–۱۶۴۲)
- ۱۱۳۶ (۲۶۹ سال پیش) بنجامین پیرس، سیاستمدار آمریکایی
- ۱۱۷۷ (۲۲۸ سال پیش) آدام میتسکیهویچ، شاعر ملی، نمایشنامه نویس، مقاله نویس و ... لهستانی
- ۱۱۸۲ (۲۲۳ سال پیش) فریدریخ رینهولد کرئوتزوالد، نویسنده و شاعر اهل استونی
- ۱۲۴۰ (۱۶۵ سال پیش) مادان موهان مالاویا، وکیل هندی
- ۱۲۵۱ (۱۵۴ سال پیش) فردریک سمپل، بازیکن گلف و بازیکن تنیس آمریکایی
- ۱۲۵۳ (۱۵۲ سال پیش) لینا کاوالیری، خواننده و بازیگر ایتالیایی
- ۱۲۵۷ (۱۴۸ سال پیش) جوزف ام. شنک، تهیهکننده آمریکایی
- ۱۲۷۱ (۱۳۴ سال پیش) روت چترتن، بازیگر آمریکایی
- ۱۲۷۸ (۱۲۷ سال پیش) هامفری بوگارت، بازیگر آمریکایی
- ۱۲۸۲ (۱۲۳ سال پیش) الیشا کوک جونیور، بازیگر آمریکایی
- ۱۲۸۳ (۱۲۲ سال پیش) گرهارد هرتزبرگ، فیزیکدان و شیمیدان آلمانی-کانادایی
- ۱۲۸۶ (۱۱۹ سال پیش) آلبرت گور، سینیور، سیاستمدار و وکیل آمریکایی
- ۱۲۸۷ (۱۱۸ سال پیش) کوئنتین کریسپ، بازیگر بریتانیایی
- ۱۲۸۹ (۱۱۶ سال پیش) ایمپریو آرخنتینا، بازیگر و خواننده اسپانیایی
- ۱۲۸۹ (۱۱۶ سال پیش) مارگریت چرچیل، بازیگر آمریکایی
- ۱۲۹۲ (۱۱۳ سال پیش) کندی کاندیدو، صداپیشه و بازیگر آمریکایی
- ۱۲۹۲ (۱۱۳ سال پیش) تونی مارتین، بازیگر و خواننده آمریکایی
- ۱۲۹۳ (۱۱۲ سال پیش) ریچارد ویدمارک، بازیگر آمریکایی
- ۱۲۹۵ (۱۱۰ سال پیش) احمد بن بله، رئیسجمهور الجزایر از سال ۱۹۶۳ تا ۱۹۶۵
- ۱۲۹۷ (۱۰۸ سال پیش) گئورگیوس رالیس، سیاستمدار و دیپلمات یونانی
- ۱۳۰۰ (۱۰۵ سال پیش) حسن ارژنگنژاد، نقاش و مجسمهساز
- ۱۳۰۳ (۱۰۲ سال پیش) راد سرلینگ، تهیهکننده و نویسنده آمریکایی
- ۱۳۰۳ (۱۰۲ سال پیش) آتال بیهاری واجپایی، سیاستمدار و شاعر هندی
- ۱۳۰۵ (۱۰۰ سال پیش) ارل براون، آهنگساز آمریکایی
- ۱۳۰۶ (۹۹ سال پیش) داریوش رفیعی، خواننده
- ۱۳۰۶ (۹۹ سال پیش) آلن کینگ، بازیگر آمریکایی
- ۱۳۰۶ (۹۹ سال پیش) دنیس کیلی، بازیگر بریتانیایی
- ۱۳۰۷ (۹۸ سال پیش) آیریش مککالا، بازیگر آمریکایی
- ۱۳۰۷ (۹۸ سال پیش) دیک میلر، صداپیشه، بازیگر، و فیلمنامهنویس آمریکایی
- ۱۳۰۸ (۹۷ سال پیش) کریستین ام. جونز، سیاستمدار آمریکایی
- ۱۳۰۹ (۹۶ سال پیش) امانوئل آغاسی، وکسور آشوری-ارمنیتبار اهل ایران
- ۱۳۰۹ (۹۶ سال پیش) آرمناک آلاچاچیان، مربی بسکتبال، بازیکن بسکتبال، و ورزشکار اهل شوروی
- ۱۳۱۰ (۹۵ سال پیش) احمد محمود، نویسنده
- ۱۳۱۱ (۹۴ سال پیش) مابل کینگ، بازیگر آمریکایی
- ۱۳۱۵ (۹۰ سال پیش) اسماعیل مرچنت، تهیهکننده و کارگردان هندی
- ۱۳۱۷ (۸۸ سال پیش) دوین آرمسترانگ، نقاش آمریکایی
- ۱۳۱۸ (۸۷ سال پیش) فرد شپیسی، فیلمنامهنویس، تهیهکننده، و کارگردان استرالیایی
- ۱۳۱۸ (۸۷ سال پیش) فیل اسپکتور، تهیهکننده موسیقی، آهنگساز، و موسیقیدان آمریکایی
- ۱۳۱۹ (۸۶ سال پیش) هیلاری اسپارلینگ، ژورنالیست و نویسنده بریتانیایی
- ۱۳۲۱ (۸۴ سال پیش) فرانسوا دور، بازیکن تنیس فرانسوی
- ۱۳۲۱ (۸۴ سال پیش) بری گلدبرگ، آهنگساز آمریکایی
- ۱۳۲۳ (۸۲ سال پیش) جرزینیو (فوتبالیست)، بازیکن فوتبال برزیلی
- ۱۳۲۴ (۸۱ سال پیش) ریک برمن، فیلمنامهنویس و تهیهکننده آمریکایی
- ۱۳۲۵ (۸۰ سال پیش) جیمی بافت، خوانندهٔ سبک کانتری آمریکایی (۱۹۴۶–۲۰۲۳)
- ۱۳۲۶ (۷۹ سال پیش) جیمز تی. کانوی، افسر آمریکایی
- ۱۳۲۶ (۷۹ سال پیش) ژان اشنوز، نویسنده فرانسوی
- ۱۳۲۷ (۷۸ سال پیش) حمید آرشآزاد، شاعر و نویسنده
- ۱۳۲۷ (۷۸ سال پیش) باربارا ماندرل، موسیقیدان آمریکایی
- ۱۳۲۷ (۷۸ سال پیش) جوئل سانتانا، بازیکن فوتبال برزیلی
- ۱۳۲۸ (۷۷ سال پیش) سیمونی، خواننده برزیلی
- ۱۳۲۸ (۷۷ سال پیش) نواز شریف، نخستوزیر پیشین پاکستان
- ۱۳۳۱ (۷۴ سال پیش) دزیرلس، خواننده فرانسوی
- ۱۳۳۲ (۷۳ سال پیش) نادر طالبزاده، تهیهکننده، کارگردان و مجری
- ۱۳۳۳ (۷۲ سال پیش) آنی لنکس، خواننده اسکاتلندی
- ۱۳۳۴ (۷۱ سال پیش) ایون بایه، سیاستمدار و وکیل آمریکایی
- ۱۳۳۶ (۶۹ سال پیش) کریس کامارا، بازیکن فوتبال بریتانیایی
- ۱۳۳۷ (۶۸ سال پیش) الانا مایلز، خواننده-ترانهسرا و خواننده کانادایی
- ۱۳۴۰ (۶۵ سال پیش) اینگرید بتانکورت، سیاستمدار فرانسوی
- ۱۳۴۰ (۶۵ سال پیش) گیلین مکسول، قاچاقچی جنسی کودکان بریتانیایی (متولد ۱۹۶۱)
- ۱۳۴۳ (۶۲ سال پیش) گری مکآلیستر، بازیکن فوتبال بریتانیایی
- ۱۳۴۴ (۶۱ سال پیش) اد دیوی، سیاستمدار و اقتصاددان بریتانیایی
- ۱۳۴۴ (۶۱ سال پیش) دمیتری میرونوف، بازیکن هاکی روی یخ روسی
- ۱۳۴۸ (۵۷ سال پیش) نیکولاس گودین، موسیقیدان و خواننده فرانسوی
- ۱۳۴۹ (۵۶ سال پیش) امانوئل آمونیکه، بازیکن فوتبال اهل نیجریه
- ۱۳۵۰ (۵۵ سال پیش) جاستین ترودو، ۲۳اُمین نخستوزیر کانادا (۲۰۱۵–۲۰۲۵)
- ۱۳۵۱ (۵۴ سال پیش) نیما فلاح، بازیگر
- ۱۳۵۲ (۵۳ سال پیش) رابی الیوت، بازیکن فوتبال بریتانیایی
- ۱۳۵۲ (۵۳ سال پیش) دایسوکه میورا، بازیکن بیسبال ژاپنی
- ۱۳۵۴ (۵۱ سال پیش) چوی سونگ-یونگ، بازیکن فوتبال اهل کره جنوبی
- ۱۳۵۴ (۵۱ سال پیش) مارکوس ترسکوثیک، بازیکن کریکت بریتانیایی
- ۱۳۵۵ (۵۰ سال پیش) توماس هالوپاینن، پیانیست، آهنگساز، و شاعر فنلاندی
- ۱۳۵۵ (۵۰ سال پیش) آتکو وایکمری، بازیکن فوتبال اهل استونی
- ۱۳۵۵ (۵۰ سال پیش) آرمین ون بورن، آهنگساز هلندی او رابطه نزدیکی با رضا احدی دیجی و الکترونیک ساز ایرانی ساکن روسیه دارد و در تولید نرم افزار های آهنگساری موزیک الکترونیک تحت پوشش یک کمپانی آمریکایی با هم همکاری و دوستی و ارتباط نزدیک دارند
- ۱۳۵۶ (۴۹ سال پیش) اسرائیل واسکز، بوکسور مکزیکی
- ۱۳۵۷ (۴۸ سال پیش) جرمی استرانگ، بازیگر آمریکایی
- ۱۳۵۸ (۴۷ سال پیش) لوران بونارد، بازیکن فوتبال فرانسوی
- ۱۳۵۸ (۴۷ سال پیش) هیون یانگ مین، بازیکن فوتبال اهل کره جنوبی
- ۱۳۶۱ (۴۴ سال پیش) کریس رنه، خواننده-ترانهسرا آمریکایی
- ۱۳۶۳ (۴۲ سال پیش) کریس ریچارد، بازیکن بسکتبال و ورزشکار آمریکایی
- ۱۳۶۴ (۴۱ سال پیش) الکساندر روسف، کشتیگیر حرفهای بلغارستانی
- ۱۳۶۴ (۴۱ سال پیش) یولیا سویریدنکو، سیاستمدار اوکراینی
- ۱۳۶۷ (۳۸ سال پیش) اریک گوردون، بازیکن بسکتبال و ورزشکار آمریکایی
- ۱۳۶۷ (۳۸ سال پیش) ژوائو ژینو، بازیکن فوتبال برزیلی
- ۱۳۸۴ (۲۱ سال پیش) ابوالفضل امیرعطایی، از کشتهشدگان خیزش ۱۴۰۱ ایران
درگذشتها (۶۴)
- ۴۸۴ (میلادی) هونریک، یک پادشاه قوم وندال و قوم ایرانی تبار به نام الانان بود
- ۴۹۰ (۹۱۵ سال پیش) ابوحامد محمد غزالی، فقیه ایرانی معروف به امام غزالی
- ۶۵۲ (۷۵۳ سال پیش) مولانا جلال الدین محمد بلخی، شاعر
- ۸۵۳ (۵۵۲ سال پیش) علی بن محمد سمرقندی، دانشمند، متکلم، ریاضیدان و منجم ایرانی
- ۸۹۴ (۵۱۱ سال پیش) آلفونسو د آلبوکرک، کاشف و دریانورد پرتغالی
- ۹۵۳ (۴۵۲ سال پیش) سلیم دوم، یازدهمین سلاطین عثمانی (۱۵۶۶–۱۵۷۴)
- ۱۰۱۴ (۳۹۱ سال پیش) ساموئل دو شامپلن، کاوشگر، نقشهکش، طراح، دیپلمات، دریانورد، وقایعنویس، نژادشناس و گیتانگار فرانسوی، پدر فرانسه نو و بنیانگزار شهر کبک
- ۱۲۵۴ (۱۵۱ سال پیش) یانگ تام موریس، بازیکن گلف بریتانیایی
- ۱۲۹۵ (۱۱۰ سال پیش) آلبرت خمیلوفسکی، راهب و نقاش لهستانی
- ۱۳۰۰ (۱۰۵ سال پیش) ولادیمیر گالاکیتونویچ کارولنکو، نویسنده روسی
- ۱۳۰۲ (۱۰۳ سال پیش) دیتریش اکهارت، سیاستمدار و روزنامهنگار آلمانی
- ۱۳۰۷ (۹۸ سال پیش) مایلز برک، بوکسور آمریکایی
- ۱۳۱۰ (۹۵ سال پیش) ملویل دیوئی، کتابدار آمریکایی
- ۱۳۱۲ (۹۳ سال پیش) فرانسسک ماسیا، سیاستمدار اسپانیایی
- ۱۳۱۷ (۸۸ سال پیش) کارل چاپک، نویسنده اهل چکسلواکی
- ۱۳۱۹ (۸۶ سال پیش) اگنس ایرز، بازیگر آمریکایی
- ۱۳۲۰ (۸۵ سال پیش) ریچارد اس. آلدریچ، سیاستمدار و وکیل آمریکایی
- ۱۳۲۸ (۷۷ سال پیش) لیون شلسینگر، تهیهکننده آمریکایی
- ۱۳۳۱ (۷۴ سال پیش) کریم ساعی، بنیانگذار جنگلداری در ایران
- ۱۳۳۱ (۷۴ سال پیش) مارگریت ماتر، عکاس آمریکایی
- ۱۳۳۵ (۷۰ سال پیش) روبرت والزر، شاعر و نویسنده سوئیسی
- ۱۳۳۸ (۶۷ سال پیش) جک ترسادرن، بازیکن فوتبال بریتانیایی
- ۱۳۴۰ (۶۵ سال پیش) اون بروستر، سیاستمدار و وکیل آمریکایی
- ۱۳۴۰ (۶۵ سال پیش) اتو لوی، داروساز از آلمان
- ۱۳۵۲ (۵۳ سال پیش) عصمت اینونو، سیاستمدار و دیپلمات اهل ترکیه
- ۱۳۵۲ (۵۳ سال پیش) گابریل وویسین، مهندس فرانسوی
- ۱۳۵۶ (۴۹ سال پیش) چارلی چاپلین، بازیگر طنز، فیلمساز و آهنگساز انگلیسی
- ۱۳۵۸ (۴۷ سال پیش) جوان بلوندل، بازیگر آمریکایی
- ۱۳۶۷ (۳۸ سال پیش) اوکا شوهی، مترجم و نویسنده ژاپنی
- ۱۳۶۸ (۳۷ سال پیش) النا چائوشسکو، سیاستمدار رومانییی
- ۱۳۶۸ (۳۷ سال پیش) نیکلای چائوشسکو، سیاستمدار رومانیایی
- ۱۳۶۸ (۳۷ سال پیش) بتی گارد، بازیگر آمریکایی
- ۱۳۶۸ (۳۷ سال پیش) بیلی مارتین، بازیکن بیسبال و ورزشکار آمریکایی
- ۱۳۶۸ (۳۷ سال پیش) رابرت پیروش، فیلمنامهنویس، نویسنده، و کارگردان آمریکایی
- ۱۳۷۱ (۳۴ سال پیش) دیکنز، مونیکا، ۱۹۱۵ - م.، نویسنده بریتانیایی
- ۱۳۷۲ (۳۳ سال پیش) پییر ویکتور اوجر، فیزیکدان فرانسوی
- ۱۳۷۳ (۳۲ سال پیش) زیل سینگ، سیاستمدار هندی
- ۱۳۷۴ (۳۱ سال پیش) امانوئل لویناس، فیلسوف فرانسوی
- ۱۳۷۴ (۳۱ سال پیش) دین مارتین، موسیقیدان، بازیگر، و خواننده آمریکایی
- ۱۳۷۶ (۲۹ سال پیش) دنور پیل، بازیگر آمریکایی
- ۱۳۷۹ (۲۶ سال پیش) جان کوپر، مهندس بریتانیایی
- ۱۳۸۱ (۲۴ سال پیش) کنعان کیانی، بازیگر
- ۱۳۸۴ (۲۱ سال پیش) بیرگیت نیلسون، خواننده سوئدی
- ۱۳۸۵ (۲۰ سال پیش) جیمز براون، خواننده-ترانهسرا، موسیقیدان، خواننده، رقاص، و آهنگساز آمریکایی
- ۱۳۸۷ (۱۸ سال پیش) هارولد پینتر، نمایشنامهنویس از بریتانیا
- ۱۳۸۸ (۱۷ سال پیش) ویک چسنات، خواننده-ترانهسرا، بازیگر، و خواننده آمریکایی
- ۱۳۸۹ (۱۶ سال پیش) کارلوس آندرس پرز، سیاستمدار اهل ونزوئلا
- ۱۳۹۱ (۱۴ سال پیش) ریچارد رادنی بنت، آهنگساز بریتانیایی
- ۱۳۹۱ (۱۴ سال پیش) چارلز دارنینگ، بازیگر آمریکایی
- ۱۳۹۱ (۱۴ سال پیش) جک کلاگمن، بازیگر آمریکایی
- ۱۳۹۲ (۱۳ سال پیش) آنتونی جی. برایانت، نویسنده آمریکایی
- ۱۳۹۲ (۱۳ سال پیش) وین هریسون، بازیکن فوتبال بریتانیایی
- ۱۳۹۳ (۱۲ سال پیش) دیوید ریال، بازیگر بریتانیایی
- ۱۳۹۴ (۱۱ سال پیش) فرامرز سلیمانی، شاعر
- ۱۳۹۴ (۱۱ سال پیش) جورج کلیتون جانسون، بازیگر و فیلمنامهنویس آمریکایی
- ۱۳۹۵ (۱۰ سال پیش) ریک پارفیت، گیتاریست انگلیسی
- ۱۳۹۵ (۱۰ سال پیش) لیز اسمیت، بازیگر بریتانیایی
- ۱۳۹۵ (۱۰ سال پیش) ریچارد آدامز، نویسنده بریتانیایی
- ۱۳۹۸ (۷ سال پیش) آری بن، نویسنده نروژی
- ۱۴۰۰ (۵ سال پیش) وین تیبو، نقاش آمریکایی
- ۱۴۰۱ (۴ سال پیش) سها اعتباری، از کشتهشدگان خیزش ۱۴۰۱ ایران
- ۱۴۰۱ (۴ سال پیش) فابیان اونیل، بازیکن فوتبال اهل اوروگوئه
- ۱۴۰۲ (۳ سال پیش) سید رضی موسوی، از اعضای نیروی قدس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی
- ۱۴۰۴ (یک سال پیش) شیرین یزدان بخش، بازیگر