۴ دی ۱۴۰۵

رویدادها

• ۶۵۰ (۷۵۵ سال پیش) قوبیلای خان نام امپراتوری خود را «یوان» گذاشت که رسماً آغاز سلسله یوان در مغولستان و چین را رقم زد.
• ۸۷۶ (۵۲۹ سال پیش) واسکو دا گاما از رود گریت فیش در جنوبی‌ترین نقطه آفریقا گذشت؛ جایی که بارتولومئو دیاس پیش‌تر از آنجا به پرتغال بازگشته بود.
• ۱۱۰۳ (۳۰۲ سال پیش) یوهان سباستین باخ نخستین اجرای «ستوده باد ای عیسی مسیح»، BWV ۹۱، را در لایپزیگ رهبری کرد که بر پایه سرود کریسمس ۱۵۲۴ لوتر است.
• ۱۲۴۹ (۱۵۶ سال پیش) «سیگفرید ایدیل» اثر واگنر برای نخستین بار اجرا شد.
• ۱۳۵۰ (۵۵ سال پیش) آتش‌سوزی در هتل دای‌یونگ‌گاک در سئول، کره جنوبی، ۱۶۴ نفر را کشت.
• ۱۳۷۰ (۳۵ سال پیش) میخائیل گورباچف از ریاست‌جمهوری اتحاد جماهیر شوروی استعفا داد (خود اتحاد روز بعد منحل شد). همه‌پرسی اوکراین نهایی شد و اوکراین رسماً از اتحاد جماهیر شوروی خارج شد.
• ۱۳۸۷ (۱۸ سال پیش) ارتش مقاومت خداوند، گروهی شورشی اوگاندایی، مجموعه‌ای از حملات علیه غیرنظامیان را در جمهوری دموکراتیک کنگو آغاز کرد و بیش از ۴۰۰ نفر را قتل‌عام کرد.
• ۱۳۹۸ (۷ سال پیش) تایفون فانفون در فیلیپین ۲۰ کشته بر جا گذاشت و هزاران نفر را بی‌خانمان کرد.

زادروزها

• ۸۶۴ (۵۴۱ سال پیش) کاترین آراگون، نخستین همسر هنری هشتم و مادر ماری یکم
• ۱۰۲۱ (۳۸۴ سال پیش) آیزاک نیوتن، ریاضیدان و فیزیکدان انگلیسی (۱۷۲۷–۱۶۴۲)
• ۱۱۷۷ (۲۲۸ سال پیش) آدام میتسکیهویچ، شاعر ملی، نمایشنامه نویس، مقاله نویس و ... لهستانی
• ۱۲۷۸ (۱۲۷ سال پیش) هامفری بوگارت، بازیگر آمریکایی
• ۱۲۹۵ (۱۱۰ سال پیش) احمد بن بله، رئیسجمهور الجزایر از سال ۱۹۶۳ تا ۱۹۶۵
• ۱۳۰۳ (۱۰۲ سال پیش) آتال بیهاری واجپایی، سیاستمدار و شاعر هندی
• ۱۳۲۸ (۷۷ سال پیش) نواز شریف، نخستوزیر پیشین پاکستان
• ۱۳۵۰ (۵۵ سال پیش) جاستین ترودو، ۲۳اُمین نخستوزیر کانادا (۲۰۱۵–۲۰۲۵)

درگذشت‌ها

• ۴۹۰ (۹۱۵ سال پیش) ابوحامد محمد غزالی، فقیه ایرانی معروف به امام غزالی
• ۶۵۲ (۷۵۳ سال پیش) مولانا جلال الدین محمد بلخی، شاعر
• ۱۳۱۷ (۸۸ سال پیش) کارل چاپک، نویسنده اهل چکسلواکی
• ۱۳۵۲ (۵۳ سال پیش) عصمت اینونو، سیاستمدار و دیپلمات اهل ترکیه
• ۱۳۵۶ (۴۹ سال پیش) چارلی چاپلین، بازیگر طنز، فیلمساز و آهنگساز انگلیسی
• ۱۳۶۸ (۳۷ سال پیش) نیکلای چائوشسکو، سیاستمدار رومانیایی
• ۱۳۸۵ (۲۰ سال پیش) جیمز براون، خواننده-ترانهسرا، موسیقیدان، خواننده، رقاص، و آهنگساز آمریکایی
• ۱۳۸۷ (۱۸ سال پیش) هارولد پینتر، نمایشنامهنویس از بریتانیا

همهٔ ۱۶۴ رویداد، زادروز و درگذشت ۴ دی