۵ آذر در تاریخ
رویدادهای تاریخی، زادروزها و درگذشتهای ۵ آذر در طول تاریخ، از ایران و جهان. امسال این روز ۲۶ نوامبر ۲۰۲۶ است.
مناسبتهای این روز در ۱۴۰۵
- ملی
- مذهبی
- کشورها
- کشورها
چهرههای نامداری که در ۵ آذر به دنیا آمدند
- فردینان دو سوسور ۱۲۳۶
- الیزابت بلکبرن ۱۳۲۷
- ریتا اورا ۱۳۶۹
- نوربرت وینر ۱۲۷۳
- کاترین بیگلو ۱۳۳۰
- لارس اونزاگر ۱۲۸۲
- آنجلو برونزینو ۸۸۲
- لوران کابیلا ۱۳۱۸
- دنی ولبک ۱۳۶۹
- کارل زیگلر ۱۲۷۷
- ویلیام کوپر ۱۱۱۰
- هاینریش برونینگ ۱۲۶۴
رویدادها (۱۹)
- ۹۱۱ (۴۹۴ سال پیش) فرانسیسکو پیزارو و مردانش در نبرد کاخامارکا آتاوالپا، امپراتور اینکا، را دستگیر کردند.
- ۱۱۱۷ (۲۸۸ سال پیش) نبرد تنگه خیبر
- ۱۱۵۷ (۲۴۸ سال پیش) در جزایر هاوایی، کاپیتان جیمز کوک نخستین اروپایی شد که از مائویی دیدن کرد.
- ۱۱۹۱ (۲۱۴ سال پیش) نبرد برزینا در جریان عقبنشینی ناپلئون از روسیه آغاز شد.
- ۱۲۳۱ (۱۷۴ سال پیش) زمینلرزهای با بزرگی تا ۸٫۸ دریای باندا را لرزاند و سونامیای برانگیخت و دستکم ۶۰ نفر را در هند شرقی هلند کشت.
- ۱۲۴۴ (۱۶۱ سال پیش) نبرد پاپودو: یک شونر نیروی دریایی اسپانیا در شمال والپارایسو، شیلی، از یک کورت شیلیایی شکست خورد.
- ۱۲۸۶ (۱۱۹ سال پیش) مجلس جدید التاسیس شورا، بودجه دربار را سیصد هزار تومان کسر و به پانصد هزار تومان کاهش داد و شهریه زنان ناصرالدین شاه را هم حذف کرد، که این عمل، شروع دشمنی محمدعلی شاه قاجار با مجلس بود.
- ۱۳۲۱ (۸۴ سال پیش) فیلم کازابلانکا با بازی همفری بوگارت و اینگرید برگمن در شهر نیویورک برای نخستین بار به نمایش درآمد.
- ۱۳۲۳ (۸۲ سال پیش) جنگ جهانی دوم: آلمان حملات وی-۱ و وی-۲ به آنتورپ در بلژیک را آغاز کرد.
- ۱۳۴۹ (۵۶ سال پیش) در باستر، گوادلوپ، ۳۸ میلیمتر (۱٫۵ اینچ) باران در یک دقیقه بارید، سنگینترین بارش ثبتشده تاکنون.
- ۱۳۶۲ (۴۳ سال پیش) سرقت بریکس-مت: در لندن، ۶٬۸۰۰ شمش طلا به ارزش نزدیک به ۲۶ میلیون پوند از خزانه بریکس-مت در فرودگاه هیترو به سرقت رفت.
- ۱۳۶۹ (۳۶ سال پیش) موشک دلتا ۲، اولین پرواز آزمایشی خود را انجام داد.
- ۱۳۷۷ (۲۸ سال پیش) تونی بلر نخستین نخستوزیر بریتانیا شد که در اویرختاس، پارلمان جمهوری ایرلند، سخنرانی کرد.
- ۱۳۷۹ (۲۶ سال پیش) زمینلرزه ۲۰۰۰ باکو با بزرگی ۷٫۰ در مقیاس ریشتر ۲۶ نفر را در باکو، آذربایجان کشت و قویترین زمینلرزه در این منطقه در ۱۵۸ سال گذشته بود.
- ۱۳۸۲ (۲۳ سال پیش) کنکورد آخرین پرواز خود را بر فراز بریستول انگلستان انجام داد.
- ۱۳۸۶ (۱۹ سال پیش) حادثه ۵ آذر ۱۳۸۶ فروند هواگرد نظامی مکدانل داگلاس اف-۴ فانتوم ۲ آجا
- ۱۳۸۷ (۱۸ سال پیش) سیکلون نیشا شمال سریلانکا را درنوردید و ۱۵ نفر را کشت و ۹۰ هزار نفر دیگر را آواره کرد و بیشترین بارندگی را در نه دهه به این منطقه وارد کرد.
- ۱۳۹۵ (۱۰ سال پیش) برخورد قطار در محور سمنان–دامغان
- ۱۴۰۰ (۵ سال پیش) همهگیری کووید-۱۹: سازمان جهانی بهداشت گونه اُمیکرون ویروس سارس-کوو-۲ را شناسایی کرد.
زادروزها (۱۰۶)
- ۸۸۲ (۵۲۳ سال پیش) آنجلو برونزینو، نقاش ایتالیایی
- ۹۸۶ (۴۱۹ سال پیش) جان هاروارد، الهیدان آمریکایی
- ۱۱۱۰ (۲۹۵ سال پیش) ویلیام کوپر، شاعر بریتانیایی
- ۱۱۹۶ (۲۰۹ سال پیش) چارلز-آدولف ورتز، شیمیدان فرانسوی
- ۱۲۱۱ (۱۹۴ سال پیش) رودولف کونیگ، فیزیکدان آلمانی
- ۱۲۳۶ (۱۶۹ سال پیش) فردینان دو سوسور، زبانشناس سوئیسی
- ۱۲۴۷ (۱۵۸ سال پیش) ارنست لویی، نجیبزاده آلمانی
- ۱۲۴۹ (۱۵۶ سال پیش) هاری سینگ گور، نویسنده و وکیل هندی (1870-1949)
- ۱۲۶۴ (۱۴۱ سال پیش) هاینریش برونینگ، سیاستمدار آلمانی
- ۱۲۶۸ (۱۳۷ سال پیش) آلبر دیودونه، فیلمنامهنویس، بازیگر، نویسنده، و کارگردان فرانسوی
- ۱۲۷۰ (۱۳۵ سال پیش) اسکات بردلی، آهنگساز آمریکایی
- ۱۲۷۳ (۱۳۲ سال پیش) نوربرت وینر، دانشمند و ریاضیدان آمریکایی (۱۹۶۴–۱۸۹۴)
- ۱۲۷۴ (۱۳۱ سال پیش) بیل ویلسون، بنیانگذار سازمان الکلیهای گمنام
- ۱۲۷۷ (۱۲۸ سال پیش) کارل زیگلر، شیمیدان و مهندس آلمانی
- ۱۲۸۰ (۱۲۵ سال پیش) ویلیام استرلینگ پارسونز، افسر آمریکایی
- ۱۲۸۲ (۱۲۳ سال پیش) لارس اونزاگر، فیزیکدان و مهندس نروژی
- ۱۲۸۶ (۱۱۹ سال پیش) هاریوانش رای باچان، شاعر و نویسنده هندی
- ۱۲۸۶ (۱۱۹ سال پیش) ال. اسپراگ دی کمپ، افسر و نویسنده آمریکایی
- ۱۲۸۸ (۱۱۷ سال پیش) فریتس بوشلو، بازیکن فوتبال آلمانی
- ۱۲۸۸ (۱۱۷ سال پیش) فرنسیس دی، بازیگر آمریکایی
- ۱۲۹۷ (۱۰۸ سال پیش) استفن الیوت، بازیگر آمریکایی
- ۱۲۹۹ (۱۰۶ سال پیش) دنیل پتری، تهیهکننده و کارگردان کانادایی
- ۱۳۰۱ (۱۰۴ سال پیش) هال بارتلت، فیلمنامهنویس، تهیهکننده، و کارگردان آمریکایی
- ۱۳۰۲ (۱۰۳ سال پیش) جی. ارنست ویلکینز، ریاضیدان، مهندس، و دانشمند آمریکایی
- ۱۳۰۴ (۱۰۱ سال پیش) گرگوریو کونرادو آلوارز، افسر و سیاستمدار اهل اوروگوئه
- ۱۳۰۶ (۹۹ سال پیش) کارلوس کاستیلیو، بازیکن فوتبال برزیلی
- ۱۳۰۶ (۹۹ سال پیش) ویلیام ئی. سیمون، سیاستمدار آمریکایی
- ۱۳۰۸ (۹۷ سال پیش) بتا سینت جان، بازیگر آمریکایی
- ۱۳۱۲ (۹۳ سال پیش) روبرت گولت، بازیگر آمریکایی
- ۱۳۱۲ (۹۳ سال پیش) استنلی لانگ، تهیهکننده، نویسنده، و کارگردان بریتانیایی
- ۱۳۱۲ (۹۳ سال پیش) جمشید مشایخی، بازیگر ایرانی (۱۳۱۳–۱۳۹۸)
- ۱۳۱۳ (۹۲ سال پیش) جری جیمسون، کارگردان آمریکایی
- ۱۳۱۴ (۹۱ سال پیش) دانیل شارل، فیلسوف فرانسوی
- ۱۳۱۴ (۹۱ سال پیش) ویلی پاسترانو، بوکسور آمریکایی
- ۱۳۱۷ (۸۸ سال پیش) الیزابت بیلی، اقتصاددان آمریکایی
- ۱۳۱۷ (۸۸ سال پیش) رادنی ژوری، فیزیکدان استرالیایی
- ۱۳۱۸ (۸۷ سال پیش) لوران کابیلا، رئیسجمهور سابق جمهوری دموکراتیک کنگو (۲۰۰۱–۱۹۳۹)
- ۱۳۱۹ (۸۶ سال پیش) انریکو بمبیری، ریاضیدان ایتالیایی
- ۱۳۱۹ (۸۶ سال پیش) دیوی گراهام، گیتاریست بریتانیایی
- ۱۳۱۹ (۸۶ سال پیش) کوئنتین اسکینر، تاریخنگار و فیلسوف بریتانیایی
- ۱۳۲۱ (۸۴ سال پیش) اولیویا کول، بازیگر آمریکایی
- ۱۳۲۲ (۸۳ سال پیش) نیکول بروسار، شاعر و نویسنده کانادایی
- ۱۳۲۳ (۸۲ سال پیش) جین ترل، خواننده آمریکایی
- ۱۳۲۴ (۸۱ سال پیش) دانیال دیویس، بازیگر آمریکایی
- ۱۳۲۴ (۸۱ سال پیش) جان مکوی، گیتاریست بریتانیایی
- ۱۳۲۴ (۸۱ سال پیش) میکائل اومارتیان، تهیهکننده موسیقی، آهنگساز، و موسیقیدان آمریکایی
- ۱۳۲۵ (۸۰ سال پیش) ریموند لوئیس کندی، موسیقیدان آمریکایی
- ۱۳۲۷ (۷۸ سال پیش) الیزابت بلکبرن، پژوهشگر و زیستشناس آمریکایی استرالیاییتبار
- ۱۳۲۷ (۷۸ سال پیش) ماریان مولرلایلی، بازیگر آمریکایی
- ۱۳۲۷ (۷۸ سال پیش) گالینا پروزومنخکیکوا، شناگر و ژورنالیست روسی
- ۱۳۲۸ (۷۷ سال پیش) مارتین لی، خواننده بریتانیایی
- ۱۳۳۰ (۷۵ سال پیش) کاترین بیگلو، فیلمنامهنویس، تهیهکننده، نویسنده، و کارگردان آمریکایی
- ۱۳۳۰ (۷۵ سال پیش) ورا فیشر، بازیگر برزیلی
- ۱۳۳۰ (۷۵ سال پیش) گونار گراپس، موسیقیدان اهل استونی
- ۱۳۳۱ (۷۴ سال پیش) وندی تورنبول، بازیکن تنیس و ورزشکار استرالیایی
- ۱۳۳۲ (۷۳ سال پیش) شلی مور کاپیتو، سیاستمدار آمریکایی
- ۱۳۳۲ (۷۳ سال پیش) جولین تمپل، کارگردان بریتانیایی
- ۱۳۳۳ (۷۲ سال پیش) ولوپیلای پرابهاکاران، رهبر ببرهای تامیل
- ۱۳۳۴ (۷۱ سال پیش) محمدعلی بنی اسدی، نقاش، تصویرگر
- ۱۳۳۴ (۷۱ سال پیش) بیل نای (دانشمند)، مهندس آمریکایی
- ۱۳۳۵ (۷۰ سال پیش) کیت واز، سیاستمدار بریتانیایی
- ۱۳۳۷ (۶۸ سال پیش) نادر مشایخی، موسیقیدان و رهبر ارکستر
- ۱۳۴۱ (۶۴ سال پیش) فرناندو باندیرینیا، بازیکن فوتبال پرتغالی
- ۱۳۴۴ (۶۱ سال پیش) اسکات ادسیت، بازیگر، فیلمنامهنویس، و نویسنده آمریکایی
- ۱۳۴۴ (۶۱ سال پیش) دس واکر، بازیکن فوتبال بریتانیایی
- ۱۳۴۵ (۶۰ سال پیش) کریستین باور وان استراتن، بازیگر آمریکایی
- ۱۳۴۵ (۶۰ سال پیش) گارسل بووی، بازیگر و مدل آمریکایی
- ۱۳۴۵ (۶۰ سال پیش) فهد درمش، بازیکن فوتبال تونسی
- ۱۳۴۵ (۶۰ سال پیش) سو ویکس، بازیکن بسکتبال و مربی بسکتبال آمریکایی
- ۱۳۴۷ (۵۸ سال پیش) ادنا کمبل، بازیکن بسکتبال و ورزشکار آمریکایی
- ۱۳۴۷ (۵۸ سال پیش) هالوک لونت، خواننده اهل ترکیه
- ۱۳۴۸ (۵۷ سال پیش) شاون کمپ، بازیکن بسکتبال و ورزشکار آمریکایی
- ۱۳۵۱ (۵۴ سال پیش) جیمز دشنر، نویسنده آمریکایی
- ۱۳۵۱ (۵۴ سال پیش) آرجون رامپال، بازیگر هندی
- ۱۳۵۲ (۵۳ سال پیش) پیتر فاسینلی، بازیگر آمریکایی
- ۱۳۵۳ (۵۲ سال پیش) تامی لین مایکل، بازیگر آمریکایی
- ۱۳۵۳ (۵۲ سال پیش) رومان شبرل، ورزشکار اهل جمهوری چک
- ۱۳۵۵ (۵۰ سال پیش) مایا کمپبل، بازیگر آمریکایی
- ۱۳۵۵ (۵۰ سال پیش) برایان اشنایدر، بازیکن بیسبال آمریکایی
- ۱۳۵۶ (۴۹ سال پیش) ایوان باسو، دوچرخه سوار ایتالیایی
- ۱۳۵۷ (۴۸ سال پیش) جون فوکویاما، صداپیشه ژاپنی
- ۱۳۵۹ (۴۶ سال پیش) جسیکا بومن، بازیگر آمریکایی
- ۱۳۵۹ (۴۶ سال پیش) ساتوشی اونو، بازیگر و خواننده ژاپنی
- ۱۳۵۹ (۴۶ سال پیش) جکی تریل، بازیکن تنیس آمریکایی
- ۱۳۶۰ (۴۵ سال پیش) استفان اندرسن، بازیکن فوتبال دانمارکی
- ۱۳۶۰ (۴۵ سال پیش) ناتالی گاوسی، خواننده استرالیایی
- ۱۳۶۰ (۴۵ سال پیش) جینا کینگزبری، بازیکن هاکی روی یخ و ورزشکار کانادایی
- ۱۳۶۰ (۴۵ سال پیش) جان رایان، ورزشکار آمریکایی
- ۱۳۶۱ (۴۴ سال پیش) کیت بالارد، بازیکن هاکی روی یخ آمریکایی
- ۱۳۶۱ (۴۴ سال پیش) لوتر هد، بازیکن بسکتبال و ورزشکار آمریکایی
- ۱۳۶۲ (۴۳ سال پیش) کریس هیوز، کارآفرین اهل ایالات متحده آمریکا
- ۱۳۶۳ (۴۲ سال پیش) آنتونیو پوئرتا، بازیکن فوتبال اسپانیایی
- ۱۳۶۵ (۴۰ سال پیش) کنستانتینوس فیلیپیدیس، ورزشکار یونانی
- ۱۳۶۵ (۴۰ سال پیش) باوکه مولما، دوچرخه سوار هلندی
- ۱۳۶۶ (۳۹ سال پیش) کت دلونا، خواننده آمریکایی
- ۱۳۶۶ (۳۹ سال پیش) جورجوس زاولاس، بازیکن فوتبال یونانی
- ۱۳۶۸ (۳۷ سال پیش) آنجلین کوئینتو، بازیگر، خواننده، و مدل فیلیپینی
- ۱۳۶۸ (۳۷ سال پیش) جونیور ستانیسلاس، بازیکن فوتبال بریتانیایی
- ۱۳۶۹ (۳۶ سال پیش) آوری بردلی، بازیکن بسکتبال و ورزشکار آمریکایی
- ۱۳۶۹ (۳۶ سال پیش) گابریل پائولیستا، بازیکن فوتبال برزیلی
- ۱۳۶۹ (۳۶ سال پیش) ریتا اورا، خواننده-ترانهسرا و بازیگر بریتانیایی
- ۱۳۶۹ (۳۶ سال پیش) دنی ولبک، بازیکن فوتبال بریتانیایی
- ۱۳۷۰ (۳۵ سال پیش) مانولو جاببیادینی، بازیکن فوتبال ایتالیایی
- ۱۳۷۱ (۳۴ سال پیش) آنوئل ای.ای، خوانندهٔ پورتوریکویی
- ۱۳۷۶ (۲۹ سال پیش) ارون وان-بیساکا، بازیکن فوتبال بریتانیایی
- ۱۳۷۸ (۲۷ سال پیش) جیکوب شافلبرگ، بازیکن فوتبال کانادایی
درگذشتها (۴۷)
- ۴۷۱ (۹۳۴ سال پیش) ملکشاه یکم، سومین و بزرگترین سلطان سلجوقی (۱۰۷۲–۱۰۹۲)
- ۸۷۳ (۵۳۲ سال پیش) جیووانی پیکو دلا میراندولا، فیلسوف ایتالیایی
- ۱۱۲۷ (۲۷۸ سال پیش) آیزاک واتس، الهیدان و فیلسوف بریتانیایی
- ۱۲۰۸ (۱۹۷ سال پیش) توماس باک رید، سیاستمدار آمریکایی
- ۱۲۳۰ (۱۷۵ سال پیش) نیکولاس ژان-دی-دیو سول، سرباز و سیاستمدار فرانسوی
- ۱۲۳۴ (۱۷۱ سال پیش) آدام میتسکیهویچ، شاعر ملی، نمایشنامه نویس، مقاله نویس و ... لهستانی
- ۱۲۳۶ (۱۶۹ سال پیش) یوزف فرایهر فن آیشندرف، نویسنده و شاعر آلمانی
- ۱۲۶۲ (۱۴۳ سال پیش) سوژورنه تروث، یک مدافع حقوق زنان و از مخالفان بردهداری در آمریکا
- ۱۲۶۳ (۱۴۲ سال پیش) هرمان کلبه، شیمیدان آلمانی
- ۱۲۶۴ (۱۴۱ سال پیش) توماس اندروز (دانشمند)، فیزیکدان و شیمیدان ایرلندی
- ۱۳۰۷ (۹۸ سال پیش) راینهارد شر، دریاسالار نیروی دریایی امپراتوری آلمان
- ۱۳۱۰ (۹۵ سال پیش) لیا د پوتی، بازیگر اهل مجارستان
- ۱۳۲۱ (۸۴ سال پیش) محمد علی فروغی، ادیب و سیاستمدار
- ۱۳۲۹ (۷۶ سال پیش) هدویگ کورتس-ماهلر، نویسنده آلمانی
- ۱۳۳۱ (۷۴ سال پیش) اسون هدین، جغرافیدان و سفرنامهنویس سوئدی
- ۱۳۳۴ (۷۱ سال پیش) آرتور هونگر، آهنگساز سوئیسی
- ۱۳۴۱ (۶۴ سال پیش) آلبرت ساروت، سیاستمدار و دیپلمات فرانسوی
- ۱۳۵۷ (۴۸ سال پیش) محمد غروی کاشانی، فقیه و یکی از مخالفان دودمان پهلوی
- ۱۳۵۷ (۴۸ سال پیش) فورد بیب، فیلمنامهنویس و کارگردان آمریکایی
- ۱۳۶۶ (۳۹ سال پیش) پیتر هوجار، عکاس آمریکایی
- ۱۳۶۸ (۳۷ سال پیش) احمد عبدالله عبدالرحمن، سیاستمدار, فرانسه
- ۱۳۶۹ (۳۶ سال پیش) سیدحسن میرخانی، خوشنویس و شاعر
- ۱۳۷۰ (۳۵ سال پیش) باب جانسون، بازیکن هاکی روی یخ آمریکایی
- ۱۳۷۶ (۲۹ سال پیش) مارگریت هنری، نویسنده آمریکایی
- ۱۳۷۹ (۲۶ سال پیش) هیو الکساندر، بازیکن بیسبال آمریکایی
- ۱۳۸۰ (۲۵ سال پیش) نیلز اسلک والیاپا، نویسنده، شاعر، و نقاش فنلاندی
- ۱۳۸۲ (۲۳ سال پیش) صادق خلخالی، قاضی دادگاه انقلاب و مشکوک به اینکه قاتل امیرعباس هویدا است
- ۱۳۸۲ (۲۳ سال پیش) استفان وول، نویسنده فرانسوی
- ۱۳۸۳ (۲۲ سال پیش) اد پاشکه، نقاش آمریکایی
- ۱۳۸۴ (۲۱ سال پیش) مرتضی ممیز، طراح گرافیک و تصویرگر
- ۱۳۸۴ (۲۱ سال پیش) تاکانوری آریساوا، آهنگساز ژاپنی
- ۱۳۸۵ (۲۰ سال پیش) بابک بیات، آهنگساز
- ۱۳۸۹ (۱۶ سال پیش) رضا عارفان، بازیگر
- ۱۳۹۱ (۱۴ سال پیش) لارس هرماندر، ریاضیدان سوئدی
- ۱۳۹۱ (۱۴ سال پیش) دیو سکستون، بازیکن فوتبال بریتانیایی
- ۱۳۹۱ (۱۴ سال پیش) داینا شریدن، بازیگر بریتانیایی
- ۱۳۹۲ (۱۳ سال پیش) آریک اینشتین، خواننده اسرائیلی
- ۱۳۹۲ (۱۳ سال پیش) سائول لایتر، عکاس آمریکایی
- ۱۳۹۲ (۱۳ سال پیش) تونی موسانته، بازیگر آمریکایی
- ۱۳۹۴ (۱۱ سال پیش) گای لوئیس، بازیکن بسکتبال و مربی بسکتبال آمریکایی
- ۱۳۹۵ (۱۰ سال پیش) فیدل کاسترو، رهبر کوبا (۱۹۵۹–۲۰۰۸)
- ۱۳۹۵ (۱۰ سال پیش) رن گلس، بازیگر آمریکایی
- ۱۳۹۷ (۸ سال پیش) استفن هیلنبرگ، تهیهکننده و کارگردان آمریکایی
- ۱۳۹۹ (۶ سال پیش) دیگو مارادونا، بازیکن سابق و مربی فوتبال آرژانتینی (۱۹۶۰–۲۰۲۰)
- ۱۴۰۱ (۴ سال پیش) شورش نیکنام، یکی از کشتهشدگان خیزش ۱۴۰۱ ایران
- ۱۴۰۱ (۴ سال پیش) ویکرام گوکاله، بازیگر هندی
- ۱۴۰۳ (۲ سال پیش) ارل هالیمن، بازیگر آمریکایی